Fl-istess laqgħa ntqal li titjib fil-proċedura tas-separazzjoni jfisser tnaqqis tat-trawma fuq it-tfal u jfisser ukoll investiment għall-ġejjieni. L-Ispettur tal-Pulizija Sandro Camilleri stqarr li ħafna każi li jidhru quddiem il-Qorti tal-Minuri huma marbutin ma’ każi ta’ se­parazzjoni tal-ġenituri. Dan jirrifletti l-konklużjoni tal-ħa­mes rapport dwar il-Qorti tal-Familja li jgħid: “Dak li l-Istat ma jagħmilx biex inaqqas kemm jista’ jkun l-effetti ne­gattivi tat-trawma fi stadju bik­ri, l-Istat ikollu jħallas għalih meta t-tfal isiru adulti”.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali għamel żewġ laqgħat fejn dawk kollha li għandhom x’jaqsmu mal-Qorti tal-Familja flimkien mal-pubbliku kien mistieden jagħmel il-proposti tiegħu jew jikkummenta fuq il-ħames rapport dwar il-Qorti tal-Familja. Fost dawk li atten­dew għal dawn il-laqgħat kien hemm il-Kummissarju għat-tfal, ħaddiema soċjali, puli­zi­ja, avukati, medjaturi kif ukoll uffiċjali mill-Qorti tal-Familja.

Il-Kummissarju tat-Tfal qalet li fil-Qorti tal-Minuri diġà teżisti prattika tajba fejn jid­ħlu l-minorenni u din il-prattika tista’ tiġi applikata wkoll għall-Qorti tal-Familja. Il-Qor­ti tal-Familja tista’ wkoll tuża din il-prattika fejn, bħala pro­ċedura u mhux jekk jiddeċiedi l-Imħallef, jidħlu l-ħaddiema soċjali biex jissaħħaħ aktar l-irwol tat-tfal fil-Qorti tal-Fa­milja. Sar appell ukoll minn per­suni preżenti li għaddejjin mill-esperjenza ta’ separazzjo­ni fejn saħqu li anke l-am­bjent tal-Qorti tal-Familja mhu­­wiex addattat għall-pre­żen­za tat-tfal. Jeħtieġ li l-ambjent ikun aktar ‘child friendly’ biex it-tfal iħossuhom aktar komdi.

Anke l-istruttura tal-Qorti tal-Familja mhux qiegħda tgħin biex it-tfal ikunu jistgħu jsemmgħu leħinhom. F’dan ir-rigward il-Kummissarju tat-Tfal stqarret li jista’ jkun hemm allokazzjoni ta’ ħin fejn jinstemgħu t-tfal biss. Dr Fransina Abela stqarret li jeħtieġ li jkun hemm aktar kon­tabbiltà fil-proċeduri tal-Qorti biex ma jkunx hemm dewmien żejjed fil-proċess li jwassal għal separazzjoni. Kien ukoll suġġerit minn dawk pre­żenti li ma jistax ikun li kawża ddum ma tinqata’ għal numru ta’ snin. Jeħtieġ li jkun hemm limitu ta’ kemm pro­ċess ta’ separazzjoni għandu jdum quddiem il-Qorti tal-Fa­milja.

Sar aċċenn għall-fatt li l-ka­żi ta’ separazzjoni huma każi sensittivi u jirrikjedu privatezza assoluta. Kien hemm messaġġ qawwi minn fost il-pub­b­liku li l-preżenza tat-tielet per­su­na fil-Qorti tal-Familja qiegħ­da żżid it-tensjoni. Dr Emmy Bezzina stqarr ukoll li ma jaqbilx mal-prattika li l-kun­tratt tas-separazzjoni jsir kuntratt pubbliku b’riżultat li l-poplu ġenerali jkollu aċċess għal dan il-kuntratt.

Dwar l-introduzzjoni tal-fażi ta’ ‘family therapy’ qabel il-fażi tal-medjazzjoni, il-medjaturi qalu li għalkemm l-ewwel tentattiv tagħhom hu r-ri­konċiljazzjoni, fil-biċċa l-kbira tal-każi dan qed ikun tard wisq. Sina Buġeja stqarret li l-proċess ta’ medjazzjoni kif inhu llum jidħol tard wisq fil-proċedura tas-separazzjoni. Il-medjaturi saħqu wkoll li huma mhumiex ‘family councillors’ u xogħolhom hu li ssir separazzjoni bejn il-kopp­ja bl-aħjar mod possibb­li. Kien hawn fejn ġie ssuġġerit li qabel il-proċess tal-medjazzjoni, il-koppja tkun marret għal ‘fa­mily therapy’ biex tkun mgħej­juna fir-rikonċiljazz­joni.

Kien hemm diversi kummen­ti minn dawk preżenti li saħqu li t-tfal huma l-aktar li jbatu meta l-ġenituri jisseparaw. Għal­hekk ir-rwol tal-Kummissarju tat-Tfal għandu jissaħ­ħaħ biex jiġu ssalvagwardjati l-interessi tat-tfal fil-proċess tas-separazzjoni tal-ġenituri. Yvonne Mallia mill-Appoġġ saħqet li l-liġi għandha tippermetti lill-Kummissarju tat-Tfal biex l-Uffiċċju jkun jista’ jinvestiga fil-proċess ta’ separazzjoni. Dan għax l-Appoġġ tirċievi diversi lmenti fuq kemm id-drittijiet tat-tfal qegħ­­din jiġu ssalvagwardjati f’dawn il-proċessi.

Dwar it-tisħiħ tar-rwol tal-ħaddiema soċjali fil-proċess ta’ separazzjoni u l-Qorti tal-Familja, kien issuġġerit li l-ħaddiema soċjali jkunu involuti mill-bidu nett anke meta jkun hemm ir-rapporti fl-għas­sa tal-pulizija. L-Ispettur Graziella Muscat saħqet fuq l-importanza tar-rwol tal-ħaddie­ma soċjali. Huwa importanti li s-servizz tal-ħaddie­ma soċjali jkun disponibbli l-ħin kollu. Kemm dwar il-proposti fuq ir-rwol aktar wiesa’ tal-uffiċċju tal-Kummissarju tat-Tfal, kif ukoll il-bżonn li s-servizz tal-ħaddie­m soċjali jkun disponibbli l-ħin kollu. Helen D’Amato, il-Kummissarju tat-Tfal, u Sina Buġeja stqarrew li dan jista’ jseħħ biss jekk ikun hemm żieda fir-riżorsi umani.

Messaġġ ieħor importanti huwa li għandu jkun hemm moniteraġġ wara li tinqatà l-kawża tas-separazzjoni jew inkella wara li jiġi ffirmat il-kun­tratt. Dan għandu jsir bħala parti mill-proċedura tal-Qorti u mhux b’deskrizzjoni tal-ġudikatura. Il-Kummissarju tat-Tfal saħqet li ċ-ċirkostanzi tal-ħajja jinbidlu u għaldaqstant jistgħu jinqalgħu xi problemi f’xi żmien wara li l-kuntratt jiġi ffirmat.

Għalhekk jekk ikun hemm moniteraġġ fuq il-partijiet, speċ­jalment meta jkun hemm it-tfal, dawn id-diffikultajiet jis­­tgħu jiġu indirizzati b’anqas diffikultà. Minbarra hekk, mo­ni­teraġġ ikun ifisser ukoll nuq­qas t’abbuż tal-kuntratt jew sentenza minn xi parti. Ġenitur staqsa x’garan­zija hemm li l-manteniment qiegħed imur għall-bżonnijiet tat-tfalu għal­kemm qali hemm għalhekk il-bżonn ta’ moniteraġġ fuq il-każi ta’ separazzjoni.

Il-Kummissarju tat-Tfal stqar­ret kemm hu importanti li ma nħallux barra t-tfal b’di­żabbiltà fejn id-dipendenza tagħ­hom ma tieqafx mat-18-il sena. Għalhekk m’għandux ikun hemm limitu ta’ età fejn ikun hemm persuni b’diżab­bil­tà fejn jidħol manteniment. Kien suġġerit ukoll li l-limiti ta’ età sa fejn ikun hemm l-obbligu li jingħata l-manteniment titwal f’każijiet ġenwini fejn l-ulied ikunu jridu jibqgħu jistudjaw.

Dawk preżenti qablu wkoll fuq l-importanza li s-soċjetà tħejji b’mod aħjar lill-koppji qabel jagħmlu l-pass taż-żwieġ. F’dan ir-rigward ic-Ċermen tal-Kumitat, Edwin Vassallo qal li l-midja wkoll għand­ha rwol importanti fil-messaġġ li qiegħda tgħaddi lis-soċjetà tagħna.

Għal-laqgħat ipparteċipaw ukoll il-Membri Parla­mentari Edwin Vassallo (Ċermen), Fred­rick Azzopardi, Justyne Caruana, Michael Farrugia, Michael Gonzi, Peter Micallef u Anthony Zammit.